(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

॥ శ్రీః ॥
8.23. అధ్యాయః 023
Mahabharata - Karna Parva - Chapter Topics
దుర్యోధనప్రార్థనయా శల్యేన కృచ్ఛ్రాత్కర్ణరథసారథ్యకరణాక్ష్యుపగమః॥ 1 ॥
Mahabharata - Karna Parva - Chapter Text

సంజయ ఉవాచ। 8-23-0x(4879)(55990)
ఏవముక్తో మహారాజ తవ పుత్రః ప్రతాపవాన్।
మద్రేశ్వరం ప్రతి రణే సురసైన్యభయంకరం।
సర్వం తథాఽకరోత్తూర్ణం రాధేయస్తద్యథాఽబ్రవీత్॥ 8-23-1(55991)
మద్రాజం చ సమరే ప్రణంయ చ మహారథం।
వినయేనోపసంగంయ ప్రణయాద్వాక్యమబ్రవీత్॥ 8-23-2(55992)
సత్యవ్రత మహాభాగ ద్విషతాం తాపవర్ధన।
మద్రేశ్వర రణేశూర పరసైన్యభయంకర॥ 8-23-3(55993)
`మత్ప్రియార్థం హితార్థం చ తథా పార్థవధాయ చ'।
శ్రుతవానసి కర్ణస్య బ్రువతో వదతాం వర।
యథా నృపతిసింహానాం మధ్యే త్వాం వరయే స్వయం॥ 8-23-4(55994)
తత్త్వామప్రతివీర్యాద్య శత్రుపక్షక్షయావహ।
మద్రేశ్వర ప్రయాచేఽహం శిరసా వినయేన చ॥ 8-23-5(55995)
తస్మాత్పార్థవినాశార్థం హితార్థం మమ చైవ హి।
త్వం పాహి సర్వతః కర్ణం భవం బ్రహ్మేవ సువ్రత॥ 8-23-6(55996)
సారథ్యం రథినాం శ్రేష్ఠ ప్రణయాత్కర్తుమర్హసి।
త్వయి యంతరి రాధేయో విద్విషో మే విజేష్యతే॥ 8-23-7(55997)
అభీషూణాం హి కర్ణస్య గ్రహీతాన్యో న విద్యతే।
ఋతే హి త్వాం మహాభాగ వాసుదేవసమం యుధి॥ 8-23-8(55998)
స పాహి సర్వథా కర్ణం యథా బ్రహ్మా మహేశ్వరం।
యథా చ సర్వథాఽఽపత్సు వార్ష్ణేయః పాతి పాండవం।
తథా మద్రేశ్వరాద్య త్వం రాధేయం ప్రతిపాలయ॥ 8-23-9(55999)
భీష్మో ద్రోణః కృపః కర్ణో భవాన్భోజశ్చ వీర్యవాన్।
శకునిః సౌబలో ద్రౌణిరహమేవ చ నో బలం॥ 8-23-10(56000)
ఏవమేష కృతో భాగో నవధా పృథివీపతే।
న చ భాగోఽత్ర భీష్మస్య ద్రోణస్య చ మహాత్మనః॥ 8-23-11(56001)
తాభ్యామతీత్య తౌ భాగౌ నిహతా మమ శత్రవః।
వృద్వౌ హి తౌ మహేష్వాసౌ ఛలేన నిహతౌ యుధి॥ 8-23-12(56002)
కృత్వా చాసుకరం కర్మ గతౌ స్వర్గమితోఽనఘ।
తథాన్యే పురుషవ్యాఘ్రాః పరైర్వినిహతా యుధి॥ 8-23-13(56003)
అస్మదీయాశ్చ బహవః స్వర్గాయ గమితాః పరైః।
త్యక్త్వా ప్రాణానయ్థాశక్తి చేష్టాం కృత్వా చ పుష్కలాం। 8-23-14(56004)
తదిదం హతభూయిష్ఠం బలం మమ నరాధిప।
పూర్వమప్యల్పకైః పార్థైర్హతం కిముత సాంప్రతం॥ 8-23-15(56005)
బలవంతో మహాత్మానః కౌంతేయాః సత్యవిక్రమాః।
బలం శేషం న హన్యుర్మే యథా తత్కురు పార్థివ॥ 8-23-16(56006)
హతవీరమిదం సైన్యం పాండవైః సమరే విభో।
కర్ణో హ్యేకో మహాబాహురస్మత్ప్రియహితే రతః॥ 8-23-17(56007)
భవాంశ్చ పురుషవ్యాఘ్ర సర్వలోకమహారథః।
శల్య కర్ణోఽర్జునేనాద్య యోద్వుమిచ్ఛతి సంయుగే॥ 8-23-18(56008)
తస్మింజయాశా విపులా మద్రరాజ నరాధిప।
తస్యాభీషుగ్రహవరో నాన్యోఽస్తి భువి కశ్చన॥ 8-23-19(56009)
పార్థస్య సమరే కృష్ణో యథాఽభీషుగ్రహో వరః।
తథా త్వమపి కర్ణస్య రథేఽభీషుగ్రహో భవ॥ 8-23-20(56010)
తేన యుక్తో రణే పార్థో రక్ష్యమాణశ్చ పార్థివ।
యాని కర్మాణి కురుతే ప్రత్యక్షాణి తథైవ తత్॥ 8-23-21(56011)
పూర్వం నః సమరే హ్యేవమధీదర్జునో రిపూన్।
ఇదానీం విక్రమో హ్యస్య కృష్ణేన సహితస్య చ॥ 8-23-22(56012)
కృష్ణేన సహితః పార్థో ధార్తరాష్ట్రీం మహాచమూం।
అహన్యహని మద్రేశ ద్రావయందృశ్యతే యుధి॥ 8-23-23(56013)
భాగోఽవశిష్టః కర్ణస్య తవ చైవ మహాద్యుతే।
తం భాగం సహ కర్ణేన యుగపన్నాశయాద్య హి॥ 8-23-24(56014)
అరుణేన యథా సార్ధం తమః సూర్యో వ్యపోహతి।
తథా కర్ణేన సహితో జహి పార్థం మహాహవే॥ 8-23-25(56015)
ఉద్యంతౌ చ యథా సూర్యౌ బాలసూర్యసమప్రభౌ।
కర్ణశల్యౌ రణే దృష్ట్వా విద్రవంతు మహారథాః॥ 8-23-26(56016)
సూర్యారుషౌ యథా దృష్ట్వా తమో నశ్యతి మారిష।
తథా నశ్యంతు కౌంతేయాః సపాంచాలాః ససృంజయాః॥ 8-23-27(56017)
రథినాం ప్రవరః కర్ణో యంతౄణాం ప్రవరో భవాన్।
సంయోగో యువయోర్లోకే నాభూన్న చ భవిష్యతి॥ 8-23-28(56018)
యథా సర్వాస్వవస్థాసు వార్ష్మేయః పాతి పాండవం।
తథా భవాన్పరిత్రాతు కర్ణం వైకర్తనం రణే।
`సారథ్యం క్రియతాం తస్య యుధ్యమానస్య సంయుగే॥ 8-23-29(56019)
యథా చ సమరే కృష్ణో రక్షతే సర్వతోఽర్జునం।
తథా త్వమపి రాధేయం రక్షస్వ చ మహారణే'॥ 8-23-30(56020)
త్వయా సారథినా హ్యేష అప్రధృష్యో భవిష్యతి।
దేవతానామపి రణే సశక్రాణాం మహీపతే।
కిం పునః పాండవేయానాం మా విశంకీర్వచో మమ॥ 8-23-31(56021)
సంజయ ఉవాచ। 8-23-32x(4880)
దుర్యోధనవచః శ్రుత్వా శల్యః క్రోధసమన్వితః।
`ధార్తరాష్ట్రమథోవాచ సృక్విణీ పరిలేలిహన్'॥ 8-23-32(56022)
త్రిశిఖాం భ్రుకుటిం కృత్వా ధున్వన్హస్తౌ పునఃపునః।
క్రోధరక్తే మహానేత్రే పరివృత్య మహాభుజః।
కులైశ్వర్యశ్రుతబలైర్దృప్తః శల్యోఽబ్రవీదిదం॥ 8-23-33(56023)
శల్య ఉవాచ। 8-23-34x(4881)
న మామర్హసి రాజేద్ర నియోక్తుం కర్మణీదృశే।
న హి పాపీయసః శ్రేయాన్ప్రేష్యత్వం కర్తుమర్హతి॥ 8-23-34(56024)
యో హ్యభ్యుపగతం మిత్రం గరీయాంసం విశేషతః।
వశే పాపీయసో ధత్తే తత్కార్యమధరోత్తరం॥ 8-23-35(56025)
బ్రహ్మణా బ్రాహ్మణాః సృష్టా ముఖాత్క్షత్రం చ బాహుతః।
ఊరుభ్యామథ వైశ్యా వై శూద్రాః పద్భ్యామితి శ్రుతిః॥ 8-23-36(56026)
తేభ్యో వర్ణవిశేషాశ్చ ప్రతిలోమానులోమజాః।
అథాన్యోన్యస్య సంయోగాచ్చాతుర్వర్ణ్యస్య భారత॥ 8-23-37(56027)
గోప్తారః సంగృహీతారో దాతారః క్షత్రియాః స్మృతాః॥ 8-23-38(56028)
యాజనాధ్యాపనైర్విప్రా విశుద్వైశ్చ ప్రతిగ్రహైః।
లోకస్యానుగ్రహార్థాయ స్థాపితా బ్రాహ్మణా భువి॥ 8-23-39(56029)
కృషిశ్చ పాశుపాల్యం చ విశాం దానం చ ధర్మతః।
బ్రహ్మక్షత్రవిశాం శూద్రా విహితాః పరిచారకాః॥ 8-23-40(56030)
బ్రహ్మక్షత్రస్య విహితాః సూతా వై పరిచారకాః।
న క్షత్రియో వై సూతానాం శృణుయాచ్చ కథంచన॥ 8-23-41(56031)
అహం మూర్ధాభిషిక్తో హి రాజర్షికులజో నృపః।
మహారథసమాఖ్యాతః సేవ్యః స్తుత్యశ్చ వందినాం॥ 8-23-42(56032)
సోఽమహేతాదృశో భూత్వా నేహారిబలసూదనః।
సూతపుత్రస్య సంగ్రామే సారథ్యం కర్తుముత్సహే॥ 8-23-43(56033)
అవమన్యసే మాం గాంధారే ధ్రువం చాప్యతిశంకసే।
యస్మాద్బ్రవీషి విస్రబ్ధః సారథ్యం క్రియతామితి॥ 8-23-44(56034)
అస్మత్తోఽభ్యధికం కర్ణం మన్వానస్తం ప్రశంససి।
న చాహం యుధి రాధేయం గణయే తుల్యమాత్మనః॥ 8-23-45(56035)
ఆదిశ్యతామభ్యధికో మమాంశః పృథివీపతే।
తమహం సమరే హత్వా గమిష్యామి యథాగతం॥ 8-23-46(56036)
అథవాప్యేక ఏవాహం యోత్స్యామి తవ శత్రుభిః।
పశ్య వీర్యం మమాద్య త్వం సంగ్రామే దహతో రిపూన్॥ 8-23-47(56037)
న చాపి కామాన్కౌరవ్య నిధాయ హృదయే పుమాన్।
అస్మద్విధః ప్రవర్తేత మా మా త్వమతిశంకిథాః॥ 8-23-48(56038)
అపి చాప్యవమానో మే న కర్తవ్యః కథంచన।
పశ్య భీమౌ మమ భుజౌ వజ్రసంహననౌ దృఢౌ॥ 8-23-49(56039)
ధనుః పశ్య చ మే చిత్రం శరాంశ్చాశీవిషపమాన్।
రథం చ పశ్య మే చిత్రం సదశ్వైర్వాతవేగిభిః॥ 8-23-50(56040)
గదాం చ పశ్య గాంధారే హేమపట్టవిభూషితాం।
దారయేయం మహీం క్రుద్ధో వికిరేయం చ పర్వతాన్।
శోషయేయం సముద్రాంశ్చ పాతయేయం చ భాస్కరం॥ 8-23-51(56041)
తం మామేవంవిధం రాజన్సమర్థమరినిగ్రహే।
కస్మాద్యునంక్షి సారథ్యే సూతస్యాధిరథేస్తు మాం॥ 8-23-52(56042)
న చాపి మమ రాధేయః కలామర్హతి షోడశీం॥ 8-23-53(56043)
సకర్ణా యే త్రయో లోకాః సార్జునాః సజనార్దనాః।
నిబద్వాంస్తంత్రణే రాజన్న గణేయం కథంచన॥ 8-23-54(56044)
న చాహం ప్రాకృతః కశ్చిన్న చాస్ంయధిగతః స్వయం।
అయం చాప్యవమానో మే న కర్తవ్యః కథంచన॥ 8-23-55(56045)
ఆపృచ్ఛే త్వాద్య గాంధారే యాస్యామి విషయం ప్రతి।
న చాహం సూతపుత్రస్య సారథ్యముపజగ్మివాన్॥ 8-23-56(56046)
అవమానమహం ప్రాప్య న యోత్స్యామి కథంచన।
ఆపృచ్ఛే త్వాఽద్య గాంధారే గమిష్యామి గృహాయ వై॥ 8-23-57(56047)
సంజయ ఉవాచ। 8-23-58x(4882)
ఏవముక్త్వా మహారాజ శల్యః సమితిశోభనః।
ఉత్థాయ ప్రయయౌ తూర్ణం రాజమధ్యాదమర్షితః॥ 8-23-58(56048)
ప్రణయాద్బహుమానాచ్చ తం నిగృహ్య సుతస్తవ।
అబ్రవీన్మధురం వాక్యం సాంనా సర్వార్థసాధకం॥ 8-23-59(56049)
యథా శల్య త్వమాత్థేదమేవమేతదసంశయం।
అభిప్రాయస్తు మే కశ్చిత్తం నిబోధ జనేశ్వర॥ 8-23-60(56050)
న కర్ణోఽభ్యధికస్త్వత్తో న చాన్యే చైవ పార్థివాః।
న చ మద్రేశ్వర త్వాం వై కృష్ణః సోఢుం చ శక్ష్యతి॥ 8-23-61(56051)
ఋతమేవ హి పూర్వాస్తే వదంతి పురుషోత్తమాః।
తస్మాదార్తాయనిః ప్రోక్తో భవానితి మతిర్మమ॥ 8-23-62(56052)
శల్యబూతస్తు శత్రూణాం యస్మాత్త్వం యుధి మానద।
తస్మాచ్ఛల్యేతి తే నామ కథ్యతే పృథివీతలే॥ 8-23-63(56053)
యదేతద్వ్యాహృతం పూర్వం భవతా భూరిదక్షిణ।
తదేవ కురు ధర్మజ్ఞ మదర్థం యద్యదుచ్యతే॥ 8-23-64(56054)
న చ త్వత్తో హి రాధేయో న చాహమపి వీర్యవాన్।
వృణేఽహం త్వాం హయాగ్ర్యాణాం యంతారమిహ సంయుగే॥ 8-23-65(56055)
మన్యే చాభ్యధికం శల్య గుణైః కర్ణం ధనంజయాత్।
భవంతం వాసుదేవాచ్చ లోకోఽయమతిమన్యతే॥ 8-23-66(56056)
కర్ణో హ్యభ్యధికః పార్థాదస్త్రైరేవ నరర్షభ।
భవానభ్యధికః కృష్ణాదశ్వజ్ఞానే బలే తథా॥ 8-23-67(56057)
యథాఽశ్వహృదయం వేద వాసుదేవో మహామనాః।
ద్విగుణం త్వం తథా వేత్సి మద్రరాజేశ్వరాత్మజ॥ 8-23-68(56058)
శల్య ఉవాచ। 8-23-69x(4883)
యన్మాం బ్రవీషి గాంధారే మధ్యే సైన్యస్య కౌరవ।
విశిష్టం దేవకీపుత్రాత్ప్రీతిమానస్ంయహం త్వయి॥ 8-23-69(56059)
ఏష సారథ్యమాతిష్ఠే రాధేయస్య యశస్వినః।
యుధ్యతః పాండవాగ్ర్యేణ యథా త్వం వీర మన్యసే॥ 8-23-70(56060)
సమయశ్చ హి మే వీర కశ్చిద్వైకర్తనం ప్రతి।
ఉత్సృజేయం యథాశ్రద్వమహం వాచోఽస్య సన్నిధౌ॥ 8-23-71(56061)
సంజయ ఉవాచ। 8-23-72x(4884)
తథేతి రాజన్పుత్రస్తే సహ కర్ణేన భారత। 8-23-72(56062)
అబ్రవీన్మద్రరాజస్య మతం భరతసxxxx॥ ॥ 8-23-72(56063)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే కర్ణపర్వణి త్రయోవింశోఽధ్యాయః॥ 23 ॥

Mahabharata - Karna Parva - Chapter Footnotes
8-23-8 అభీషూణాం హయరశ్మీనాం॥
8-23-22 పునర్నః సమరే రాజన్మావధీదర్జునో రిపూన్। ఇతి క.పాఠః॥
8-23-29 త్రాతు త్రాయతాం॥
8-23-34 పాపీయసః నీచయోనేః ప్రేష్యత్వం దాసత్వం॥
8-23-41 న విట్శూద్రస్య సంయోగం శృణు చాన్యం మమానఘ ఇతి క.ఖ.పాఠః॥
8-23-62 ఋతమేవ అయనం ఆశ్రయో యేషాం తే ఋతాయనాస్తేషాం గోత్రాపత్యమార్తాయనిస్త్వం॥
8-23-71 వాచ ఉత్సృజేయం తాః అనేన క్షంతవ్యా ఇతి భావః॥
8-23-23 త్రయోవింశోఽధ్యాయః॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.